Czego się dowiesz?
- Co to jest inseminacja domaciczna IUI i na czym polega ten zabieg?
Inseminacja domaciczna IUI polega na podaniu laboratoryjnie przygotowanego nasienia bezpośrednio do jamy macicy za pomocą cienkiego cewnika. Celem jest skrócenie drogi plemników do komórki jajowej i wykorzystanie próbki z wyselekcjonowanymi plemnikami o najlepszej ruchliwości.
- Jakie wskazania do inseminacji domacicznej IUI są najczęstsze?
Inseminację domaciczną rozważa się najczęściej przy niepłodności idiopatycznej, endometriozie I–II stopnia, łagodnie obniżonych parametrach nasienia oraz problemach utrudniających naturalne współżycie. Metoda ma sens wtedy, gdy istnieją warunki do naturalnego zapłodnienia, w tym zachowana drożność jajowodów.
- Jak wygląda inseminacja krok po kroku od kwalifikacji do powrotu do domu?
Inseminacja to proces obejmujący kwalifikację medyczną, monitoring owulacji, przygotowanie nasienia w laboratorium i krótki zabieg w gabinecie. W dniu procedury podaje się wyselekcjonowane plemniki do jamy macicy, a po krótkim odpoczynku zwykle można wrócić do codziennych zajęć.
- Jakie objawy po inseminacji są normalne i kiedy po IUI trzeba skontaktować się z lekarzem?
Po inseminacji zwykle mogą pojawić się lekki dyskomfort w podbrzuszu i niewielkie plamienie, które najczęściej ustępują samoistnie. Z lekarzem trzeba skontaktować się wtedy, gdy wystąpi silny ból brzucha, obfite krwawienie, gorączka, nieprzyjemna wydzielina albo wyraźne pogorszenie samopoczucia.
Zastanawiasz się, inseminacja jak wygląda w praktyce? Wyjaśniamy przebieg zabiegu krok po kroku, jakie badania są potrzebne, ile trwa procedura i czego można się spodziewać po inseminacji. Sprawdzisz też skuteczność, koszty i zasady obowiązujące w Polsce w 2026 roku.
Co znajdziesz w artykule?
Czym jest inseminacja domaciczna i na czym polega
Jeśli chcesz zrozumieć, inseminacja jak wygląda w praktyce, zacznij od samej definicji. Inseminacja domaciczna, czyli IUI, polega na podaniu odpowiednio przygotowanego nasienia bezpośrednio do jamy macicy przy użyciu cienkiego, elastycznego cewnika. Zabieg wykonuje się w czasie okna płodności, czyli wtedy, gdy szansa na zapłodnienie jest najwyższa.
Na czym polega inseminacja domaciczna
To procedura mniej inwazyjna niż zaawansowane techniki wspomaganego rozrodu. Jej celem jest skrócenie drogi, jaką plemniki muszą pokonać do komórki jajowej. Zamiast pozostawiać nasienie w drogach rodnych podczas współżycia, materiał podaje się już po laboratoryjnym przygotowaniu do wnętrza macicy. Dzięki temu wybiera się plemniki o najlepszej ruchliwości, a jednocześnie usuwa składniki, które nie powinny trafić do jamy macicy.
W praktyce oznacza to, że przed samym zabiegiem nasienie przechodzi obróbkę w laboratorium. Specjalista oddziela plemniki od płynu nasiennego i koncentruje te komórki, które mają największy potencjał do zapłodnienia. Dopiero taki preparat jest podawany pacjentce. Sam moment podania trwa zwykle krótko i przypomina badanie ginekologiczne.
Warto podkreślić, że inseminacja wykonywana jest ambulatoryjnie, najczęściej w przychodni lub centrum medycznym. Nie wymaga pobytu w szpitalu ani znieczulenia ogólnego. Cała wizyta związana z procedurą trwa zazwyczaj od kilkunastu do kilkudziesięciu minut, choć przygotowanie do niej zajmuje więcej czasu, bo obejmuje monitoring cyklu i kwalifikację medyczną.
Kiedy wykonuje się zabieg w cyklu
Najważniejszy jest moment owulacji. Inseminację planuje się tak, by podanie nasienia nastąpiło możliwie blisko uwolnienia komórki jajowej. W cyklu naturalnym lekarz obserwuje rozwój pęcherzyka jajnikowego w USG i czasem wspiera się badaniami hormonalnymi. W cyklu stymulowanym dodatkowo stosuje się leki, które mają pomóc w uzyskaniu owulacji w optymalnym czasie.
Najczęściej zabieg wykonuje się w dniu owulacji lub bezpośrednio przed nią, zależnie od planu leczenia. U części pacjentek podaje się lek wywołujący pęknięcie pęcherzyka, a inseminację wyznacza po określonej liczbie godzin. Taka precyzja ma znaczenie, bo powodzenie zależy nie tylko od jakości nasienia, ale też od prawidłowego zsynchronizowania całego procesu.
To właśnie dlatego odpowiedź na pytanie inseminacja jak wygląda nie sprowadza się tylko do samego zabiegu. Równie ważne jest wcześniejsze przygotowanie cyklu, trafne wyznaczenie terminu i potwierdzenie, że istnieją warunki do naturalnego zapłodnienia, w tym drożność jajowodów.
Kto kwalifikuje się do inseminacji i jakie badania są potrzebne
Nie każda para z trudnościami w uzyskaniu ciąży zostanie zakwalifikowana do IUI. Ta metoda ma konkretne wskazania i działa najlepiej wtedy, gdy problem nie wymaga od razu bardziej zaawansowanego leczenia. Kwalifikacja opiera się na dokumentacji medycznej, wynikach badań oraz rozmowie z obojgiem partnerów.
Najczęstsze wskazania do IUI
Do najczęstszych wskazań należy niepłodność idiopatyczna, czyli sytuacja, w której mimo diagnostyki nie udaje się wskazać jednej konkretnej przyczyny braku ciąży. Inseminację rozważa się też przy endometriozie I–II stopnia, jeśli jajowody pozostają drożne i nie ma innych istotnych przeciwwskazań.
Kolejna grupa to pary z łagodnym czynnikiem męskim. Chodzi o takie zaburzenia parametrów nasienia, które obniżają płodność, ale nie są jeszcze wskazaniem do zapłodnienia pozaustrojowego. IUI stosuje się również przy problemach ze współżyciem, ejakulacji wstecznej czy tzw. czynniku szyjkowym, gdy śluz szyjkowy utrudnia plemnikom przedostanie się dalej.
- niepłodność idiopatyczna, gdy diagnostyka nie wykazała jednej dominującej przyczyny,
- endometrioza I–II stopnia przy zachowanej drożności jajowodów,
- łagodnie obniżone parametry nasienia,
- trudności we współżyciu utrudniające naturalne starania,
- ejakulacja wsteczna,
- czynnik szyjkowy, czyli bariera na poziomie szyjki macicy.
Badania przed kwalifikacją
Podstawą jest seminogram, czyli badanie nasienia oceniające m.in. liczbę plemników, ich ruchliwość i budowę. Bez tego nie da się rzetelnie ocenić, czy IUI ma sens. Drugim kluczowym elementem jest ocena drożności jajowodów. Jeśli jajowody są niedrożne, inseminacja nie spełni swojego zadania, bo komórka jajowa i plemniki nie będą mogły się spotkać.
Po stronie kobiety zwykle wykonuje się badania hormonalne, ocenę owulacji, USG narządu rodnego oraz wyklucza przeciwwskazania ginekologiczne. W zależności od sytuacji lekarz może zlecić także badania infekcyjne lub dodatkową diagnostykę endokrynologiczną. Wizyta kwalifikacyjna obejmuje oboje partnerów, wywiad medyczny, omówienie szans i ograniczeń procedury oraz podpisanie wymaganych zgód.
- seminogram,
- ocena drożności jajowodów,
- badania hormonalne,
- USG ginekologiczne i ocena cyklu,
- wykluczenie przeciwwskazań ginekologicznych i infekcyjnych,
- konsultacja kwalifikacyjna z omówieniem dokumentów i zgód.
Wymogi prawne w Polsce
W Polsce inseminację reguluje ustawa o leczeniu niepłodności z 2015 roku. Z punktu widzenia pacjenta oznacza to, że procedura nie jest wykonywana wyłącznie na życzenie. Potrzebne są wskazania medyczne i formalna kwalifikacja. Zgodnie z obowiązującymi przepisami dotyczy to par heteroseksualnych, które spełniają kryteria medyczne. Kobiety samotne nie mogą skorzystać z tej procedury w ramach prawa krajowego.
Przed rozpoczęciem leczenia placówka weryfikuje dokumentację, wyniki badań i wymagane zgody. To ważne nie tylko z perspektywy formalnej, ale też bezpieczeństwa. Jeśli zastanawiasz się, inseminacja jak wygląda od strony organizacyjnej, musisz uwzględnić właśnie ten etap: kwalifikację prawną i medyczną, a nie tylko termin zabiegu.
⚠️ Sama chęć to za mało: Do zabiegu potrzebna jest kwalifikacja medyczna. Kluczowe są m.in. seminogram, ocena drożności jajowodów i badania hormonalne.
Inseminacja jak wygląda krok po kroku
To część, której większość pacjentów szuka najczęściej. Gdy pytasz, inseminacja jak wygląda, interesuje Cię zwykle konkretny przebieg: od pierwszej konsultacji aż po opuszczenie gabinetu po zabiegu. Cały proces można rozpisać na kilka etapów, z których każdy ma wpływ na końcowy wynik.
Wizyta kwalifikacyjna i plan leczenia
Pierwszy etap to konsultacja, podczas której lekarz analizuje historię starań o ciążę, wcześniejsze leczenie, wyniki badań i wiek partnerów. Na tej podstawie ocenia, czy IUI jest uzasadnioną metodą. Jeśli tak, ustala się plan leczenia na konkretny cykl: naturalny albo stymulowany, z harmonogramem monitoringu i ewentualnych leków.
Na tym etapie dowiesz się także, jakie są realne szanse powodzenia, ile prób zwykle się rozważa i kiedy lepiej przejść do innej metody. To ważne, bo inseminacja ma sens wtedy, gdy stanowi element przemyślanej strategii leczenia, a nie przypadkową próbę „na wszelki wypadek”.
Cykl naturalny a stymulowany
Inseminację można przeprowadzić w cyklu naturalnym, gdy owulacja pojawia się samoistnie, albo w cyklu stymulowanym, gdy stosuje się leki wspierające dojrzewanie pęcherzyka. Wariant dobiera się do Twojej sytuacji: wieku, rezerwy jajnikowej, regularności owulacji oraz wcześniejszych wyników leczenia.
Cykl stymulowany często daje lepszą skuteczność niż naturalny, ponieważ pozwala precyzyjniej kontrolować moment owulacji i zwiększyć szansę, że w odpowiednim czasie dojdzie do uwolnienia komórki jajowej. Nie oznacza to jednak, że zawsze jest konieczny. Przy regularnych cyklach i dobrych wynikach badań lekarz może zaproponować prostsze postępowanie.
Monitoring obejmuje zwykle 1–3 wizyty USG w danym cyklu. Podczas nich ocenia się wzrost pęcherzyka, grubość endometrium i termin owulacji. Gdy pęcherzyk osiąga odpowiedni rozmiar, można wyznaczyć dzień zabiegu. W niektórych schematach podaje się zastrzyk wyzwalający owulację, a inseminację planuje po około 24–36 godzinach.
Przygotowanie nasienia i przebieg zabiegu
W dniu zabiegu nasienie oddaje się do specjalnego pojemnika w warunkach zapewniających bezpieczeństwo i identyfikację materiału. Następnie laboratorium przygotowuje próbkę. Ten etap jest bardzo istotny, bo nie podaje się „surowego” nasienia, lecz preparat z wyselekcjonowanymi plemnikami o najlepszej ruchliwości.
Sam zabieg odbywa się na fotelu ginekologicznym. Lekarz zakłada wziernik, uwidacznia szyjkę macicy, a potem wprowadza cienki cewnik do jamy macicy. Przez cewnik podaje niewielką objętość przygotowanego materiału. Zazwyczaj trwa to kilka minut. Cała procedura jest krótka i najczęściej nie wymaga znieczulenia.
Po podaniu nasienia pacjentka zwykle pozostaje jeszcze przez krótki czas w pozycji leżącej, choć nie ma potrzeby długiego unieruchomienia. Następnie można wrócić do domu i zwykłej aktywności, o ile lekarz nie zaleci inaczej. Właśnie tak w praktyce wygląda odpowiedź na pytanie inseminacja jak wygląda: nie jako jednorazowy „zabieg w 5 minut”, ale jako proces obejmujący kwalifikację, monitoring, przygotowanie nasienia i precyzyjne wykonanie procedury.
- Wizyta kwalifikacyjna i ocena wyników badań.
- Ustalenie planu: cykl naturalny albo stymulowany.
- Monitoring owulacji w USG i ewentualne leczenie hormonalne.
- Oddanie nasienia i jego przygotowanie w laboratorium.
- Podanie przygotowanego materiału do jamy macicy cienkim cewnikiem.
- Krótka obserwacja i powrót do codziennego funkcjonowania.
✅ Sam zabieg jest krótki: Inseminacja odbywa się ambulatoryjnie i zwykle trwa kilkanaście do kilkudziesięciu minut. Najwięcej czasu zajmuje przygotowanie całego cyklu.
Co dzieje się po zabiegu i jakie objawy są normalne
Po inseminacji najczęściej nie dzieje się nic gwałtownego. To procedura mało inwazyjna, dlatego większość pacjentek wraca tego samego dnia do zwykłych zajęć. Nie oznacza to jednak, że nie pojawią się żadne odczucia. Część objawów jest spodziewana i nie świadczy o powikłaniu.
Jakie objawy po inseminacji są typowe
Najczęściej występuje lekki dyskomfort w podbrzuszu, uczucie podobne do tego po badaniu ginekologicznym albo niewielkie plamienie. Może ono wynikać z kontaktu cewnika z szyjką macicy. Takie objawy zwykle ustępują samoistnie i nie wymagają interwencji.
Niektóre pacjentki zwracają uwagę na napięcie piersi, pobolewanie podbrzusza czy większą wrażliwość organizmu w kolejnych dniach. Trzeba jednak pamiętać, że część tych odczuć może wynikać z leków stosowanych w cyklu, a nie z samego zagnieżdżenia zarodka. W pierwszych dniach po zabiegu objawy nie pozwalają wiarygodnie ocenić, czy doszło do ciąży.
Kiedy zgłosić się do lekarza
Ryzyko powikłań po IUI jest niskie i zwykle podaje się je na poziomie poniżej 1–3%. Dotyczy to głównie infekcji, nasilonego bólu lub nietypowej reakcji po zabiegu. Jeśli pojawi się silny ból brzucha, obfite krwawienie, gorączka, nieprzyjemna wydzielina albo ogólne pogorszenie stanu, warto skontaktować się z lekarzem prowadzącym.
Niepokój powinny wzbudzić przede wszystkim objawy wyraźnie silniejsze niż zwykłe plamienie czy chwilowy dyskomfort. Standardowa inseminacja nie wiąże się z dużym ryzykiem ciężkich powikłań, ale każda nietypowa reakcja wymaga oceny, zwłaszcza jeśli w danym cyklu stosowano leki stymulujące owulację.
Co dalej, jeśli ciąży nie ma
Brak ciąży po jednym cyklu nie oznacza, że leczenie było błędem. Przy skuteczności rzędu 10–15% na cykl niepowodzenie pojedynczej próby jest częste i mieści się w realiach tej metody. Po wyniku ujemnym lekarz zwykle analizuje przebieg cyklu: jakość owulacji, parametry nasienia po przygotowaniu, zastosowane leki i moment wykonania IUI.
Na tej podstawie podejmuje się decyzję, czy powtórzyć procedurę, zmodyfikować stymulację, rozszerzyć diagnostykę albo przejść do innej metody leczenia. W praktyce najważniejsze jest to, by nie oceniać szans wyłącznie po jednej próbie, ale też nie przeciągać nieskutecznego schematu zbyt długo.
Skuteczność inseminacji: ile wynosi i od czego zależy
Skuteczność to temat, który zwykle najmocniej wpływa na decyzję o leczeniu. Warto patrzeć na liczby spokojnie i realistycznie. Inseminacja może być dobrym rozwiązaniem przy właściwych wskazaniach, ale nie daje takich wyników jak bardziej zaawansowane metody. Dlatego kluczowe jest właściwe dopasowanie procedury do sytuacji medycznej.
Skuteczność na jeden cykl
W Polsce inseminacja nasieniem partnera daje zwykle 10–15% ciąż klinicznych na jeden cykl. Jeśli wykorzystywane jest nasienie dawcy, odsetek może być nieco wyższy i sięgać około 16–17%, zależnie od wskazań, wieku pacjentki i jakości przygotowanego materiału.
Te liczby oznaczają, że nawet prawidłowo przeprowadzona procedura często nie kończy się ciążą po pierwszym podejściu. Skuteczność zależy od wielu elementów jednocześnie: jakości komórki jajowej, parametrów nasienia, drożności jajowodów, prawidłowego czasu zabiegu oraz przyczyny niepłodności. Gdy czytasz o metodzie pod hasłem inseminacja jak wygląda, dobrze od razu zestawić przebieg z realnymi szansami, a nie tylko z technicznym opisem samej procedury.
Wpływ wieku na powodzenie
Jednym z najważniejszych czynników jest wiek kobiety. U pacjentek przed 35. rokiem życia odsetek ciąż klinicznych jest wyraźnie wyższy niż u kobiet starszych. Po 35. roku życia skuteczność IUI istotnie spada, co wiąże się głównie z obniżeniem jakości komórek jajowych i mniejszą rezerwą jajnikową.
To ma duże znaczenie praktyczne. Jeśli masz 36, 38 czy 40 lat, lekarz zwykle ostrożniej planuje liczbę prób inseminacji i szybciej rozważa przejście do skuteczniejszych metod. Nie chodzi o odbieranie szans, ale o to, by nie tracić kolejnych miesięcy przy postępowaniu, które ma ograniczoną efektywność w danej grupie wiekowej.
Ile prób zwykle się rozważa
Najczęściej rozważa się kilka cykli inseminacji, a nie pojedynczą próbę. Jednocześnie nie wykonuje się ich bez końca. Dane pokazują, że skuteczność maleje wraz z kolejnymi podejściami, a odsetek par kontynuujących leczenie także spada.
Według danych AOTMiT, jeśli para przejdzie cztery cykle inseminacji, skumulowane prawdopodobieństwo sukcesu wynosi około 9%. To liczba, która pomaga ustawić oczekiwania. Po kilku nieudanych próbach lekarz zwykle proponuje ponowną ocenę strategii, bo dalsze powtarzanie tego samego schematu może mieć coraz mniejszy sens.
| Element | Orientacyjne dane |
|---|---|
| Skuteczność przy nasieniu partnera | 10–15% ciąż klinicznych na cykl |
| Skuteczność przy nasieniu dawcy | około 16–17% na cykl |
| Wpływ wieku | wyraźny spadek po 35. roku życia |
| Skumulowana szansa po 4 cyklach | około 9% |
💡 Wiek realnie zmienia szanse: Po 35. roku życia skuteczność IUI wyraźnie spada. Dlatego plan leczenia warto ustalać bez odkładania decyzji.
Ryzyko, koszty i refundacja inseminacji w Polsce
Poza przebiegiem i skutecznością liczą się też kwestie praktyczne: bezpieczeństwo, cena i możliwość finansowania. Dla wielu par właśnie te elementy przesądzają, czy i kiedy rozpocząć leczenie. Dobrze znać je wcześniej, żeby decyzję podejmować na podstawie faktów, a nie obaw.
Najczęstsze ryzyka i powikłania
Inseminacja jest uznawana za procedurę mało inwazyjną. Najczęściej obserwuje się niewielkie plamienie, przejściowy dyskomfort i bardzo rzadko infekcję. W porównaniu z technikami bardziej zaawansowanymi ryzyko powikłań jest niższe, a szacuje się je zwykle na poziomie poniżej 1–3%.
Często pojawia się też pytanie o ciążę wielopłodową. Sama inseminacja nie powoduje jej automatycznie, bo nie polega na tworzeniu wielu zarodków poza organizmem. Ryzyko jest niskie, choć może wzrosnąć wtedy, gdy w danym cyklu stosowano stymulację owulacji i dojrzewa więcej niż jeden pęcherzyk. Dlatego monitoring ma znaczenie nie tylko dla skuteczności, ale również dla bezpieczeństwa.
Ile kosztuje zabieg
W prywatnych placówkach koszt inseminacji w Polsce wynosi zwykle od około 1000 zł do kilku tysięcy złotych. Rozpiętość jest duża, ponieważ na ostateczną cenę wpływa kilka elementów: miasto, renoma ośrodka, zakres badań, koszt monitoringu oraz ewentualna stymulacja hormonalna.
Do samej procedury dochodzą często wydatki na konsultacje, USG, badania laboratoryjne i leki. W praktyce najniższa cena rzadko oznacza koszt całego cyklu. Dlatego przed rozpoczęciem leczenia warto poprosić o pełny kosztorys obejmujący nie tylko dzień zabiegu, ale cały proces przygotowania.
| Składnik kosztu | Co zwykle obejmuje |
|---|---|
| Konsultacja kwalifikacyjna | wywiad, analiza badań, plan leczenia |
| Monitoring cyklu | USG, ocena owulacji, wyznaczenie terminu |
| Stymulacja hormonalna | leki i dodatkowe kontrole, jeśli są potrzebne |
| Zabieg IUI | przygotowanie nasienia i podanie do jamy macicy |
| Dodatkowe badania | hormony, seminogram, drożność jajowodów i inne zlecone testy |
Czy można skorzystać z refundacji
Obecnie inseminacja nie jest objęta programami refundacyjnymi. Rządowy program leczenia niepłodności finansuje in vitro i działa do 31 grudnia 2028 roku, ale nie obejmuje IUI. To oznacza, że koszt inseminacji pacjenci pokrywają zwykle prywatnie.
Zdarza się, że część badań diagnostycznych może być wykonywana w ramach innych ścieżek opieki zdrowotnej, ale sama procedura inseminacji co do zasady pozostaje odpłatna. Jeśli planujesz leczenie, warto od razu uwzględnić w budżecie nie jedną usługę, tylko cały cykl przygotowania i ewentualne kolejne próby.
Najczęściej zadawane pytania
Czy inseminacja boli?
Zabieg jest zwykle mało inwazyjny i krótki, najczęściej trwa kilkanaście do kilkudziesięciu minut. Większość pacjentek odczuwa co najwyżej lekki dyskomfort podobny do badania ginekologicznego. Niewielkie plamienie po zabiegu może się zdarzyć.
Ile trwa przygotowanie do inseminacji?
Przygotowanie obejmuje wizytę kwalifikacyjną, badania, ocenę drożności jajowodów, seminogram i monitorowanie cyklu. Jeśli potrzebna jest stymulacja owulacji, dochodzą leki i dodatkowe kontrole. Sam zabieg jest krótki, ale cały proces zajmuje zwykle co najmniej jeden cykl.
Jaka jest skuteczność inseminacji?
Przy nasieniu partnera skuteczność wynosi zwykle 10–15% ciąż klinicznych na cykl. Przy nasieniu dawcy może sięgać około 16–17%, zależnie od warunków i wskazań. Szanse są wyższe u kobiet przed 35. rokiem życia.
Ile razy można zrobić inseminację?
Liczbę prób ustala lekarz na podstawie wieku, wyników badań i przyczyny niepłodności. Często rozważa się kilka cykli, ale skuteczność maleje z każdą kolejną próbą. Według danych AOTMiT po czterech cyklach skumulowane prawdopodobieństwo sukcesu wynosi około 9%.
Ile kosztuje inseminacja w Polsce i czy jest refundowana?
W prywatnej placówce zabieg kosztuje zwykle od około 1000 zł do kilku tysięcy zł. Cena rośnie, gdy potrzebna jest stymulacja hormonalna, monitoring i dodatkowe badania. Inseminacja nie jest obecnie objęta programami refundacyjnymi.
Kto może skorzystać z inseminacji w Polsce?
Zabieg wymaga wskazań medycznych i podlega ustawie o leczeniu niepłodności z 2015 r. W polskim prawie inseminację wykonuje się dla par heteroseksualnych spełniających kryteria medyczne. Kobiety samotne nie mogą skorzystać z tej procedury.
Inseminacja domaciczna to procedura stosunkowo krótka, ale wymagająca dobrej kwalifikacji, badań i właściwego momentu w cyklu. Najważniejsze jest realistyczne podejście do skuteczności, wieku i liczby prób, aby leczenie było bezpieczne oraz sensownie zaplanowane. Jeśli rozważasz tę metodę, warto omówić z lekarzem nie tylko sam zabieg, ale cały plan dalszego postępowania.
Dowiedz się więcej – Kliknij tutaj: https://medisticum.pl/
